Monitoring fotowoltaiki

Instalacja fotowoltaiczna, która przestaje działać w pełni efektywnie, rzadko przestaje działać całkowicie — częściej to stopniowy spadek produkcji, wynikający np. z awarii jednego stringu paneli, zabrudzenia powierzchni, cienia rzucanego przez rosnące drzewo czy problemu z jednym z komponentów falownika. Bez aktywnego monitorowania właściciel instalacji zauważa to zwykle dopiero po analizie rachunku za energię — a i wtedy trudno jednoznacznie ocenić, czy wyższy rachunek wynika z niższej produkcji PV, czy po prostu z wyższego zużycia w domu czy firmie. W praktyce miesiąc czy dwa niepełnej produkcji to realna, choć niewidoczna na pierwszy rzut oka strata.

Dodatkowym utrudnieniem jest sezonowość — produkcja naturalnie się zmienia w ciągu roku, więc odróżnienie normalnego, sezonowego spadku od awarii wymaga punktu odniesienia. Bez monitoringu jedynym takim punktem odniesienia jest pamięć właściciela instalacji albo porównanie kolejnych rachunków, co jest zawodne i spóźnione.

Monitoring fotowoltaiki opiera się na danych z falownika, przesyłanych do aplikacji lub portalu producenta — najczęściej spotykane na rynku systemy to m.in. SolarEdge, Huawei FusionSolar czy Fronius Solar.web. Falownik, poprzez wbudowany moduł Wi-Fi lub Ethernet (czasem wymagający dodatkowego modułu komunikacyjnego, zależnie od modelu), przesyła dane o produkcji energii w czasie zbliżonym do rzeczywistego. Aplikacja pokazuje wykresy produkcji dziennej, miesięcznej i rocznej, a w bardziej rozbudowanych systemach — dane z poziomu pojedynczego panelu lub stringu, co pozwala precyzyjnie zlokalizować źródło problemu.

Kluczowym elementem monitoringu, poza samym podglądem danych, są alerty — powiadomienia wysyłane automatycznie, gdy system wykryje odchylenie od spodziewanej produkcji albo gdy falownik zgłosi kod błędu. To właśnie alerty odróżniają aktywny monitoring od samego dostępu do danych: nie trzeba samodzielnie sprawdzać aplikacji codziennie, żeby dowiedzieć się o problemie.

Największą praktyczną korzyścią z monitoringu jest czas reakcji. Usterka wykryta w ciągu dnia od jej wystąpienia to zwykle prosta naprawa — usterka wykryta po dwóch miesiącach z rachunku za prąd to już strata finansowa, której nie da się cofnąć. Dla klientów, których instalacje serwisujemy, sprawdzenie danych z monitoringu jest zwykle pierwszym krokiem przy zgłoszeniu problemu — pozwala zdalnie ocenić sytuację, czasem od razu wskazać przyczynę (np. konkretny string paneli o niższej produkcji) i przyjechać na miejsce już z wiedzą, czego szukać oraz jakie części mogą być potrzebne.

Monitoring ułatwia też rozliczanie się z gwarancji — jeśli spadek produkcji ma związek z wadliwym komponentem, dane historyczne z aplikacji są konkretnym dowodem na zgłoszenie reklamacyjne do producenta, precyzyjniejszym niż opis “instalacja produkuje mniej niż kiedyś”.

Nie każdy monitoring oferuje ten sam poziom szczegółowości. Podstawowy wariant pokazuje tylko łączną produkcję całej instalacji — wystarczający do ogólnej kontroli, ale mało pomocny przy lokalizowaniu usterki. Monitoring na poziomie stringów (grup paneli połączonych szeregowo) pozwala już zawęzić problem do konkretnej części instalacji, a monitoring na poziomie pojedynczego panelu (tzw. optymalizatory mocy) daje najdokładniejszy obraz, kosztem nieco wyższej ceny komponentów przy montażu.

Drugim istotnym elementem jest sposób powiadamiania — część systemów wysyła alerty mailem, inne przez powiadomienia push w aplikacji mobilnej, a najbardziej rozbudowane pozwalają skonfigurować różne progi alertów dla różnych typów zdarzeń (np. osobno dla całkowitej awarii falownika i osobno dla stopniowego spadku produkcji). Przy nowych instalacjach dobieramy poziom monitoringu razem z całą instalacją, a przy starszych sprawdzamy, jaki poziom szczegółowości pozwala uzyskać już zamontowany sprzęt bez dodatkowych inwestycji.

Monitoring ma sens praktycznie w każdej instalacji, ale szczególnie w trzech sytuacjach: przy nowo montowanej instalacji (konfigurujemy go od razu przy uruchomieniu), przy przejmowaniu serwisu instalacji montowanej przez inną firmę (sprawdzamy, czy monitoring w ogóle jest aktywny i poprawnie skonfigurowany) oraz w starszych instalacjach, w których nikt wcześniej nie włączył alertów, mimo że sprzęt to umożliwia. W tym ostatnim przypadku wystarczy zwykle samo dokończenie konfiguracji w aplikacji producenta, bez ingerencji w samą instalację.

Potrzebujesz też regularnych przeglądów fizycznych instalacji, nie tylko zdalnego nadzoru? Sprawdź naszą ofertę serwisu fotowoltaiki.