Grzałka w pompie ciepła – kiedy się włącza i dlaczego rachunek nagle rośnie

Wyjaśniamy, po co pompa ciepła ma grzałkę, przy jakiej temperaturze powinna się załączać i co sprawdzić, gdy w zimie zużycie prądu wyraźnie skacze. Na tych samych zasadach działają urządzenia Panasonic Aquarea i Haier, które montujemy w Łodzi i w całym województwie łódzkim.

Krótka odpowiedź

Grzałka w pompie ciepła to dodatkowe, szczytowe źródło ciepła. Powinna włączać się rzadko: przy największych mrozach, poniżej tzw. punktu biwalentnego, przy dezynfekcji termicznej zasobnika ciepłej wody i awaryjnie. Jeśli pracuje codziennie przy temperaturach około zera, problem leży zwykle w ustawieniach sterownika, za niskiej mocy pompy albo w zbyt wysokiej temperaturze zasilania.

Po co pompie ciepła grzałka elektryczna

Sprężarka pompy ciepła z każdej kilowatogodziny prądu robi kilka kilowatogodzin ciepła. Grzałka działa jak zwykły czajnik: 1 kWh prądu daje 1 kWh ciepła. Dlatego każda godzina jej pracy jest kilka razy droższa niż praca samej sprężarki.

Mimo to grzałka jest potrzebna. Dogrzewa budynek w najzimniejsze dni, gdy moc pompy spada, a zapotrzebowanie domu jest największe. Podnosi temperaturę wody w zasobniku do poziomu potrzebnego przy dezynfekcji antylegionella. Przejmuje też ogrzewanie, gdy jednostka zewnętrzna zgłasza błąd – dom nie wychładza się do czasu przyjazdu serwisu.

Punkt biwalentny – próg, od którego grzałka ma sens

Punkt biwalentny to temperatura zewnętrzna, przy której moc grzewcza pompy przestaje pokrywać straty ciepła budynku. Poniżej tego progu pompa pracuje dalej, a różnicę uzupełnia grzałka lub drugie źródło ciepła, np. kocioł w układzie hybrydowym.

Przy dobrze dobranej pompie punkt biwalentny w domu jednorodzinnym w Polsce leży zwykle kilka stopni poniżej zera. Takich dni w sezonie jest niewiele, więc udział grzałki w rocznym zużyciu energii pozostaje mały. Gdy pompa jest za mała albo budynek ma większe straty, niż zakładano, próg przesuwa się w stronę zera i grzałka zaczyna pracować przez znaczną część zimy.

Dlatego przy doborze urządzenia liczymy zapotrzebowanie na ciepło konkretnego domu, a nie bierzemy mocy „na oko”. Szczegóły opisaliśmy w artykule o doborze mocy pompy ciepła.

Kiedy grzałka włącza się za często – najczęstsze przyczyny

Objaw	Prawdopodobna przyczyna	Co sprawdzamy
Grzałka pracuje już przy 0–2°C	zbyt wysoko ustawiony próg załączenia grzałki lub za mała pompa	ustawienia temperatury biwalentnej i moc urządzenia względem strat budynku
Grzałka pracuje głównie w nocy	tryb cichy lub ograniczenie mocy sprężarki w nocy	harmonogram pracy i ograniczenia hałasu
Grzałka włącza się przy grzaniu wody	wysoka temperatura zadana CWU lub częsta dezynfekcja	temperaturę zasobnika i harmonogram antylegionella
Grzałka pracuje przy każdym rozmrażaniu	za mały zład wody lub brak bufora w instalacji z zaworami termostatycznymi	pojemność instalacji i hydraulikę
Dom długo się nagrzewa po obniżce nocnej	duże obniżki temperatury w nocy	harmonogram i krzywą grzewczą

Sporo zależy od tego, jak ustawiono opóźnienie załączenia grzałki. W wielu sterownikach grzałka może się włączyć, gdy temperatura w obiegu przez określony czas jest niższa od zadanej. Przy ostrym ustawieniu wystarczy chwilowy spadek po rozmrażaniu, żeby uruchomić kilka kilowatów mocy elektrycznej.

Grzałka a ciepła woda użytkowa

Pompa ciepła najtaniej grzeje wodę do temperatury około 45–50°C. Wyższe wartości oznaczają gorszą efektywność, a część urządzeń dogrzewa resztę grzałką. Dlatego ustawienie w zasobniku 60°C „na zapas” bywa jednym z powodów wyższych rachunków.

Osobną sprawą jest dezynfekcja termiczna, czyli okresowe podgrzanie wody do wyższej temperatury w celu ograniczenia rozwoju bakterii Legionella. Funkcja jest potrzebna, ale wystarczy, że uruchamia się zgodnie z zaleceniami producenta i w rozsądnym harmonogramie, a nie codziennie. Więcej o układzie z zasobnikiem przeczytasz w tekście o buforze i zasobniku CWU.

Jak sprawdzić, ile pracuje grzałka

Większość nowoczesnych pomp ciepła zapisuje statystyki. W aplikacjach producentów zobaczysz zużycie energii z podziałem na ogrzewanie i ciepłą wodę, a w części modeli także czas pracy grzałki. Przy starszych urządzeniach pomaga osobny licznik energii na obwodzie pompy.

Warto porównać zużycie z temperaturą zewnętrzną. Jeśli w dni z temperaturą około zera dobowe zużycie prądu rośnie skokowo, a sprężarka nie pracuje pełną mocą, najpewniej włącza się grzałka. Takie dane bardzo ułatwiają diagnozę – przy wizycie serwisowej od razu wiemy, czego szukać.

Co możemy zmienić w istniejącej instalacji

Zwykle zaczynamy od ustawień, bo to najtańsza zmiana: próg załączenia grzałki, jej opóźnienie, temperatura ciepłej wody, harmonogram dezynfekcji oraz krzywa grzewcza. Niższa temperatura zasilania poprawia efektywność sprężarki i ogranicza sytuacje, w których pompa nie nadąża.

Jeśli ustawienia są poprawne, a grzałka nadal pracuje często, sprawdzamy hydraulikę, przepływy, pojemność instalacji i moc urządzenia. Czasem rozwiązaniem jest bufor albo zmiana nastaw zaworów termostatycznych, czasem drugie źródło ciepła. Przeglądy i diagnostykę wykonujemy w ramach serwisu pomp ciepła, także dla urządzeń montowanych przez inne firmy.

Pracujemy w Łodzi, Zgierzu, Pabianicach, Aleksandrowie Łódzkim i całym województwie łódzkim, a większe zlecenia realizujemy w innych regionach Polski. Jeśli zimą rachunki za ogrzewanie wyraźnie rosną, umów bezpłatną konsultację – sprawdzimy, czy winna jest grzałka i co da się zmienić bez wymiany urządzenia. Nową instalację dobieramy tak, żeby grzałka była tylko zabezpieczeniem – zobacz ofertę pomp ciepła.

FAQ – grzałka w pompie ciepła

Źródła

• Ministerstwo Klimatu i Środowiska
• PORT PC – Polska Organizacja Rozwoju Technologii Pomp Ciepła
• Panasonic Heating & Cooling – pompy ciepła Aquarea